تبلیغات
بهداشت حرفه ای -ایمنی صنعتی -HSE -ارگونومی- - گازها ٬ بخارات وفیوم های فلزی در جوشکاری(1)

بهداشت حرفه ای -ایمنی صنعتی -HSE -ارگونومی-

بهداشت حرفه ای برای همه

قسمت اول

 

گازها ٬ بخارات وفیوم های فلزی در جوشکاری

جوشکاری معمولیترین و متداولترین طریقه اتصال دو قطعه به همدیگر می باشد.امروزه نزدیک به 106-105 نوع فرایند جوشکاری وجود دارد. دو روش کلی برای جوش دادن دوقطعه به هم وجود دارد که عبارتند از :

الف) جوشکاری ذوبی

ب  )جوشکاری فشاری (خمیری)

در جوشکاری ذوبی قطعه کار و الکترود ذوب شده و بدون کمک هر گونه فشار مکانیکی قطعات در یکدیگر نفوذ کرده و باعث اتصال انها به یکدیگر می شود. جوشکاری ذوبی خود نیز به دو شکل ٬ جوشکاری ذوبی با شعله برق (الکترود فلزی و الکترود ذغالی) و جوشکاری ذوبی با شعله گاز (اکسی استیلن ٬ اکسی هیدروژن و...) تقسیم می شود.

در جوشکاری فشاری دو قطعه فلز را بایستی گرم کرده و محل اتصال را تحت فشار قرار داد تا دو قطعه به یکدیگر متصل شوند ٬ مانند : نقطه جوش .

متداولترین نوع جوشکاری ٬ جوشکاری با الکترود روپوش دار (استاندارد اروپائی:MMA ٬ امریکائی : SMAW ) است. در این جوشکاری از الکترود روپوش دار برای اتصال قطعات به یکدیگر استفاده می شود. امروزه بیش از 800 نوع الکترود روپوش دار در صنعت استفاده می شود. در این نوع جوشکاری انرژی حرارتی معادل 5000 تا 7000 درجه سانتیگراد از طریق انرژی الکتریکی  تامین می شود. از سایر انواع جوشکاری می توان به جوشکاری با گاز محافظ (GMAW یاMIG/MAG  ) جوشکاری با فلز تنگستن (GTAW یا TIG ) و...اشاره نمود.

از انجائیکه امروزه جوشکاری در اکثر صنایع وجود دارد و نیز دارای خطرات بهداشتی و ایمنی زیادی است ٬ بررسی خطرات و در نهایت کنترل انها بسیار ضروری به نظر می رسد .

 

• از جمله خطرات ایمنی و بهداشتی جوشکاری می توان به موارد زیر اشاره کرد :

-  خطر گازها ٬ بخارات و فیوم ها

-  خطر تششعشع شعله

-  خطر سوختگی

-  خطر قلم زنی و پاک کردن گرده جوش

-  خطر شوک الکتریکی

-  خطر برق گرفتگی

-  خطر برق زدگی چشم

-  خطر مسمومیت

-  خطر انفجار کپسول

-  خطر انباشته شدن گازهای سمی در یک فضای محدود

-  خطر ایجاد مشکلات اسکلتی – عضلانی

-  خطر ناشی از سر و صدا

-  خطر سرما یا گرمای شدید

-  خطر پرتاب ذرات

-  خطر بریدگی و زخم

و سایر خطرات

در این نوشته خطرگازها ٬ بخارات و فیوم های جوشکاری به طور مختصر بررسی شده است. اصولاً در تمام انواع جوشکاری ها به علت متصاعد شدن گازها ٬ بخارات و فیومها  خطر مسمومیت و ایجاد بیماریهای حاد و مزمن وجود دارد که اگر به موقع تشخیص٬ اندازه گیری و کنترل نشود می تواند سبب ایجاد بیماریهای لاعلاجی مانند سرطان ریه  سرطان خون و ....شود .

 

• خطرات بهداشتی واثرات گازها ٬ بخارات و فیوم های جوشکاری به عوامل زیر بستگی دارد :

-  مدت زمان مواجهه با انها

-  نوع فرایند جوشکاری

-  محیط کار

-  اقدامات حفاظتی

 

• گازها و بخارات : کلمه گاز و بخار معمولاًبه صورت مترادف هم به کار برده می شود. اما گاز به ماده ای گفته می شود که در حرارت  C 25و فشار mmHg 760 به صورت گاز باشد و بخار به ماده ای اطلاق می شود که در شرایط مذکور به صورت جامد یا مایع باشد. تمام پروسه های جوشکاری گازهای خطرناکی را تولید می کنند. بعضی از این گازها مرئی و بعضی از انها نامرئی هستند . گرمای حاصل از شعله و قوس ٬ اشعه فرابنفش حاصل از قوس ٬ گازهایی را از قبیل مونواکسید کربن ٬ دی اکسید کربن ٬ اکسید نیتروژن وازن را تولید می کنند .سایر گازها و بخارات احتمال دارد که از مواد اولیه نامناسب و یا مواد محلول روی فلزات تولید شوند. یک سری از گازها نیز به عنوان محافظ قوس و سوخت استفاده می شوند.

 

• فیوم ٬ دمه یا دود فلزی : فیوم ها ذرات جامدی هستند که در اثر تراکم گازها پس از تصعید از مواد مذاب تولید می شوند. تولید انها معمولاً با یک واکنش شیمیایی خصوصاً اکسیداسیون همراه است . این ذرات بسیار کوچکند (اندازه قطر انها در حدود 2/0 تا 3/0میکرون است) و از این رو به سهولت استنشاق شده و خود را به قسمت های انتهائی دستگاه تنفس می رسانند.فیوم ها می توانند قابل مشاهده یا غیر قابل مشاهده باشند که SMOKE یا دود جوشکاری فیومهای قابل دیدن هستند.

سازمان بین المللی تحقیقات سرطان (IARC ) فیوم های جوشکاری را جزو عوامل سرطانزا قرار داده است.

 

• چطور گازها ٬ بخارات و فیوم ها برسلامتی انسان تاثیر می گذارند ؟

 گازها ٬ بخارات و فیوم ها از طریق هوائی که ما تنفس می کنیم وارد بدن می شوند. گازها وفیوم های مختلف از راه های متفاوتی بر بدن ما تاثیر می گذارند. بدن می تواند بدون ایجاد عوارض جانبی خود را از اثرات مضر گازها و بخارات دور نگه دارد . برای مثال ٬ گازهائی از قبیل دی اکسید کربن و ارگون نسبتاً غیر سمی هستند مگر انکه با مقدار زیادی تنفس شوند . اگرچه گازهایی مانند مونو اکسید کربن ٬ اکسیدهای نیتروژن و ازن بشدت سمی هستند. اثرات بهداشتی فیوم ها بستگی به نوع فیومی دارد که تنفس میشود . اکسیدهای اهن که در طول اکثر جوشکاریها تولید می شوند نسبتاً غیر سمی هستند که اثرات معمول ان شناخته شده است و دائمی نیستند مگر انکه با دود سیگار یا دیگر مواد از قبیل سیلیس یا ازبست همراه باشند که در ان صورت روی ریه ها تاثیر میگذارند. اثراتی از فیوم ها مانند مشکل در تنفس پس از یکبار مواجهه و گذشت زمان برطرف  می شوند. فیوم هائی  که    در  طول  پروسه  جوشکاری  فولاد زنگ نزن  Stainless Steel) ) تولید می شوند ٬ خطرات جدی همچون مشکلات تنفسی دائمی  (تنفس های شدید و سرطان که نمونه ان کروم شش ظرفیتی است)  را ایجاد می کنند .

 

• جدول زیر اثرات بهداشتی  گازها ٬ بخارات الی  و فیوم ها را در طول جوشکاری نشان می دهد. در جدول اثرات حاد ( acute effect ) ان دسته از اثراتی است که بلافاصله یا سریع اتفاق می افتد و اثرات مزمن ( chronic effect ) ان دسته از اثرات هستند که در مدت زمان طولانی ظاهرمی شوند . برای مثال ٬تب فیوم فلزی ( Metal fume fever ) اثر حادی برای مواجهه با چند نوع از فیوم ها است .این عکس العمل شامل نشانه های انفلوانزا ٬ سردشدن متناوب و تب زیاد است . ممکن است شروع نشانه ها با تاخیر باشد ولی  نشانه ها معمولاً پس از گذشت یک یا دو روز فروکش می کنند.در ضمن مقدار حد تماس مواجهه مجاز TLV هرماده یا (AOE) طبق استاندارد کمیته فنی بهداشت حرفه ای کشورکه در جدول اورده شده است. 

 

 • اثرات بهداشتی گازها ٬ بخارات الی  و فیوم های تولید شده در طی فرایند جوشکاری

 

نوع الاینده

منابع

اثرات ٬ علائم و نشانه ها

                                                                                                                  

فیوم ها

 

الومینیوم

TLV-TWA : 5 mg/m3

ترکیبات الومینیوم در الیاژهائی از قبیل Inconels٬ مس٬روی٬  اهن٬ منیزیم٬ برنج و فلزات پرکننده(بتونه) وجود دارد.

محرک و سوزش اور ریه

(در بین فیوم های فلزی کمترین خطر را داراست.)

بریلیوم

TLV-TWA : 0.002        mg/m3

TLV-STEL :              0.01     

                                   

عامل استحکام کننده درالیاژهای مس ٬ منیزیم الومینیوم و کنتاکت های الکتریکی است .

تب فیوم فلزی

سرطان زا

سایر اثرات مزمن شامل اسیب به مجراهای تنفسی است.

اکسیدهای کادمیوم

TLV-TWA :0.002 mg/m3

فولاد زنگ نزن ٬ فلزات ابکاری والیاژهای روی حاوی کادمیوم است .

تحریک و سوزش سیستم تنفسی ٬ جراحت وخشکی گلو(نای) ٬  درد در قفسه سینه وتنفس سخت

اثرات مزمن ان شامل اسیبهای کلیوی وامفیزم است.

مظنون به سرطان زائی

کروم

TLV-TWA :0.01 mg/m3

بیشتر در فولاد زنگ نزن الیاژهای سخت٬ فلزات ابکاری و سیم جوش یافت می شود.

افزایش خطر سرطان ریه

در بعضی از افراد سبب افزایش تحریک و سوزش پوست می شود.

نوع کروم شش ظرفیتی ان سرطانزا است.

مس

TLV-TWA :0.2 mg/m3

درالیاژهای Monel (الیاژی از مس و کبالت که در برابر خوردگی مقاوم است.) ٬ برنج ٬ برنز و سیم جوش وجود دارد .

تب فیوم فلزی

اثرات حاد ان شامل تحریک و سوزش چشم ها ٬ بینی  گلو و حالت تهوع و استفراغ  است.

فلوراید

TLV-TWA : 2.5 mg/m3

در اکثر پوشش الکترودها وجود دارد و عامل گداز اور درالیاژهای کم اهن و پراهن است.

اثرات حاد ان شامل تحریک و سوزش چشم ها ٬ بینی  گلواست.نتیجه مواجهه طولانی مدت با ان ایجاد مشکلات استخوانی ومفصلی است.مواجهه زیاد با ان می تواند باعث اثرات مزمن از قبیل ادم ریوی و راش پوستی شود.

اکسیدهای اهن

TLV-TWA : 5mg/m3 

در تمامی فرایندهای جوشکاری اهن و فولاد عامل اصلی الودگی است.

اثرات حاد ان شامل تحریک و سوزش بینی وریه است که پس از قطع مواجهه برطرف می شود.

باعث بیماری سیدروزیس می شود که تاثیرات خطرناکی بر ریه ندارد ولی ذرات ریز ان در ریه ته نشین می شوند.

سرب

TLV-TWA : 0.05  mg/m3

درالیاژهای برنج ٬ برنز پوشش(استر) فولاد و فرایند لحیم کاری یافت می شود.

اثرات مزمن ان بر روی سیستم عصبی ٬ کلیه ها سیستم گوارشی و ظرفیت فکری و روانی است که میتواند سبب مسمومیت با سرب شود.

منگنز

TLV-TWA:  0.2 mg/m3   

در بیشتر پروسه های جوشکاری مخصوصا در فولادهای کششی (Tensil ) وجود دارد.

تب فیوم فلزی

اثرات مزمن ان می تواند شامل ایجاد مشکلاتی در سیستم عصب مرکزی شود.

مولیبدن

TLV-TWA: 10 mg/m3

درالیاژهای فولاد ٬ اهن و نیکل یافت می شود.

اثرات حاد ان شامل تحریک و سوزش چشم ها ٬ بینی  گلوو کوتاهی تنفس است.

نیکل

TLV-TWA:  0.1 mg/m3

درفولادهای زنگ نزن والیاژهای Inconel ٬ Monel٬ Hastelloy ودر دیگرالیاژها ٬ سیم جوش و فولاد روکش دار وجود دارد.

اثرات حاد ان شامل تحریک و سوزش چشم ها ٬ بینی  گلواست. افزایش ریسک سرطان نسبت به سایر جوشکاریها وموثر در ایجاد در ماتیت و مشکلات ریوی

وانادیوم

TLV-TWA:  0.05 mg/m3

درالیاژهای نیکل وبعضی ازالیاژهای فولاد واهن وجود دارد. 

اثرات حاد ان تحریک چشمها ٬ بینی ومجاری تنفسی است.اثرات حاد ان شامل برونشیت رتینیتیس(اماس شبکیه) پنومونی وافزایش مایع داخل ریه است.

اکسید های روی

TLV-TWA:  5  mg/m3

TLV-STEL : 10 mg/m3

گالوانیزه و فلزات روکشدار

تب فیوم فلزی

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    نظرتون در مورد وبلاگ چیه؟





http://www.iransohrab.net

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :