تبلیغات
بهداشت حرفه ای -ایمنی صنعتی -HSE -ارگونومی- - اصول بهداشت حرفه ای

بهداشت حرفه ای -ایمنی صنعتی -HSE -ارگونومی-

بهداشت حرفه ای برای همه

سه شنبه 29 اردیبهشت 1388

اصول بهداشت حرفه ای

نویسنده: مرتضی دهقانی سیدی   

همان گونه كه در صفحات قبل نیز اشاره شده است، شناسایی، ارزشیابی و كنترل جزء اصول كلی بهداشت حرفه ای به منظور دستیابی به اهداف آن قلمداد می شود. البته در این سال ها جزء چهارمی را تحت عنوان «پیش بینی» به این اصول افزوده اند كه مقدم بر سه جزء پیشین بعنوان اصول بهداشت حرفه ای شناخته می شود.

الف:شناسایی

همانگونه كه می توان پیش بینی كرد، هیچگونه عامل تهدید كننده و مخاطره آمیزی را برای سلامت نمی توان تحت كنترل در آورد مگر آنكه پیش از هر چیزی به شناخت آن مبادرت شده باشد. بنابراین اولین اولین گام در عملیات اجرایی بهداشت حرفه ای شناسایی است. با توجه به آموزش و مسئولیت های یك متخصص بهداشت حرفه ای، كار شناسایی مخاطرات بهداشتی محیط كار به عهده وی می باشد.

كار شناسایی معمولا از طریق یك بازدید مقدماتی و پی بردن به خصوصیات كلی شرایط محیط كار انجام می پذیرد. برای این منظور می توان از شیوه ها و راهكارهای مختلفی كه عمدتا در دسترس و ساده هستند، استفاده كرد. برای مثال می توان از اطلاعات موجود در سوابق و پرونده ها استفاده كردو یا با بازدید از محیط ها و فرآیندها به عملیاتی كه در هر مرحله انجام می پذیرد پی برد. درك عملیاتی كه در حال انجام است، شناسایی منابع احتمالی خطر را آسان خواهد ساخت. همچنین هر زمان كه فرآیندی تغییر یافته و یا اصلاح گردد، متخصص بهداشت حرفه ای باید در جستجوی شناسایی مخاطرات بالقوه بهداشتی ناشی از تغییر یاد شده باشد.

تهیه فهرستی از مواد شیمیایی در محیط كار از دیگر شیوه های ساده شناسایی مخاطرات بهداشتی است. برای این منظور باید لیستی كلیه مواد اولیه، بینابینی و محصولات نهایی تهیه كرد.

مطالعه پرونده پزشكی كارگران نیز می تواند در صورت مشاهده علائم خاصی در آنها، بازگوكننده انواع مخاطرات موجود در محیط كار باشد. و بالاخره اینكه، عموما كسی بهتر از اپراتور هر دستگاه و فرآیند نسبت به مخاطرات آن فرآیند و دستگاه آگاه نیست. بنابراین، با آموزش كارگران شاغل و كسب آگاهی از آنها می توان به مخاطرات موجود پی برد.

با انجام این مرحله، خصوصیات كلی كار و محیط كار شناسایی شده و بدنبال آن می توان با در نظر گرفتن عواملی مانند شدت خطر، تعداد افراد در معرض و نوع كار، مخاطرات مختلف را بر حسب اهمیت آنها اولویت بندی كرده و مقدمات مرحله اجرایی دوم را فراهم كرد.

ب-ارزشیابی

پس از شناسایی، نوبت به ارزشیابی دقیق مخاطرات ناشی از مواجه كارگران با عوامل زیان آور می رسد. پس از تكمیل ارزشیابی، متخصص بهداشت حرفه ای قادر به برآورد یا تعیین میزان خطری است كه در نتیجه آن عامل در محیط كار شكل می گیرد.

متخصص بهداشت حرفه ای باید طی فرآیند ارزشیابی حداقل به سوالات زیر پاسخ دهد:

خطر دارای چه ماهیتی است؟

آیا از نوع انرژی است مثلا نور، ارتعاش، سروصدا،دما و غیره یا اینكه بصورت موادی است كه در نتیجه تماس مخاطره آمیز خواهند بود مانند تركیبات شیمیایی، آلاینده های هوا( نظیر گرد و غبار، دود، مه، میست،...) یا عوامل میكروبی و نظایر آن.

شدت مواجهه چقدر است؟

تعیین این موضوع، جدیت خطر را روشن خواهد ساخت. متخصص بهداشت حرفه ای باید میزان مواجهه یا میزان احتمال آن را از طریق اندازه گیری تعیین نماید. آیا میزان آن بیش از مقادیر مجازی است كه از سوی سازمان های ذیصلاح تعیین شده یا خیر.

پاسخ این سوال از طریق مقایسه مقادیر اندازه گیری شده با میزان مجاز توصیه شده از سوی مقامات ذیصلاح( مانند مقادیر آستانه مجاز شغلی تعیین شده توسط معاونت سلامت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی) انجام می پذیرد. اطلاعات بیشتر در این خصوص در مبحث عوامل شیمیایی زیان آور ارائه شده است. لازم به توضیح است كه اندازه گیری با اهداف گوناگونی مانند تعیین میزان و شدت خطر، تعیین افراد در معرض، محل های آلوده و بالاخره تعیین كارایی اقدامات كنترلی بكار رفته و یا موجود در محیط ممكن است انجام پذیرد.

طول مدت مواجهه چقدر است؟

مدت زمانی كه نیروی كار با یك عامل زیان آور در تماس است، یكی از فاكتورهای بی نهایت مهم و تعیین كننده در میزان مخاطرات محسوب می شود. مدت زمان مواجهه به همراه مقدار عامل زیان آور، شدت مواجهه نیروی كار با عامل مذبور را تعیین خواهد كرد و بدین ترتیب متخصص بهداشت حرفه ای از طریق مقایسه آن با مقادیر مجاز، مخاطره آمیز بودن مواجهه را تعیین می نماید.

راه ورود یا مواجهه با عامل زیان آور چیست؟

بطور كلی سه راه اصلی برای ورود مواد به بدن وجود دارد

استنشاق(كه عمده ترین راه ورود مواد شیمیایی به بدن را در محیط های كار به خود اختصاص می دهد).

پوست

دستگاه گوارش(حائز كمترین اهمیت از جنبه مواجهه شغلی در خصوص ورود مواد به بدن محسوب می شود).

حساسیت های فردی افراد در معرض چیست؟

بطور كلی واكنش افراد در برابر موادی كه با آنها مواجه می شوند یكسان نیست. مثلا برخی از افراد در صورت مواجهه با مواد حساسیت زا از خود واكنش شدید بروز می دهند حال آنكه دیگران هیچگونه واكنشی را از خود نشان نمی دهند.

بنابراین به دنبال كسب پاسخ كافی در خصوص پنج سوال فوق كه عمدتا با استفاده از اندازه گیری توسط ابزارهای سنجش انجام می پذیرد، متخصص بهداشت حرفه ای قادر خواهد بود كه برنامه های مربوط به كنترل را متمركز نموده و از پرداختن به موضوعات غیرضروری و فاقد اولویت اجتناب نماید.

اندازه گیری ها معمولا به دو صورت محیطی و بیولوژیك انجام می شوند كه هر یك به نوبه خود به اشكال متفاوتی به مورد اجرا در می آیند.

ج: كنترل

پس از مقایسه میزان عامل زیان اور با استانداردهای مربوطه و در نظر گرفتن برخی عوامل موثر(مانند شرایط كار، قابلیت های جسمی و فیزیولوژیك نیروی كار و...) بسته به نتیجه ای كه از فرایند ارزشیابی بدست آمده است، متخصص بهداشت حرفه ای اقدامات كنترلی مناسب را انتخاب خواهد نمود. این موضوع ممكن است از عم هرگونه اقدام كنترلی تا اصلاح كامل یك فرایند متفاوت باشد. به بیانی دیگر، ارزشیابی ممكن است نشاندهنده آن باشد كه فرایند مورد مطالعه تحت شرایط كاری مورد بررسی فاقد هرگونه خطری برای سلامت نیروی كار است، بنابراین خطر بالقوه ای وجود نداشته و شاید اقدامات محدودی به منظور افزایش اطمینان از بی خطری فرایند انجام پذیرد. اما از سوی دیگر، ارزشیابی ممكن است گویای خطری جدی باشد كه در اینصورت اقدام فوری را جهت حذف عامل مخاطره آمیز طلب می نماید. برای چنین منظوری از اقدامات كلی كنترلی مانند جایگزینی، محصورسازی، جداسازی، تهویه، وسایل حفاظت فردیو غیره میتوان استفاده كرد.
عوامل زیان آور محیط كار

انسانها به دلیل انواع آلودگی های موجود در آب، خاك و هوا یا در نتیجه شرایط غیر بهداشتی حاكم از نظر تغذیه، مسكن، آموزش و غیره در معرض عوامل و شرایط زیان آوری قرار دارندكه سلامت آنها را به خطر می اندازد. نیروهای كار بخشی از كل جمعیت هستند كه علاوه بر مخاطرات نامبرده، سلامت آنها به مقیاس گسترده ای تحت تاثیر شرایط موجود در محل كار آنها هم قرار دارد. بنابراین هدف در بهداشت حرفه ای تامین محیط شغلی سالم است بطوریكه سلامت كارگران را حفظ نموده و بر بازده كار بیافزاید.

عوامل زیان آور موجود در محیط كار به اشكال مختلفی طبقه بندی و مورد مطالعه قرار می گیرند كه در یكی از متداولترین آنها این عوامل در پنج گروه به شرح زیر طبقه بندی شده اند:

عوامل فیزیكی زیان آور مانند صدا، گرما، سرما، ارتعاش، روشنایی، پرتوها، فشارو..

عوامل شیمیایی زیان آور نظیر انواع مواد شیمیایی سمی و آفتكشها كه با برخی از بیماریها و مسمومیتهای ناشی از كار همراهند.

عوامل زیست شناختی شامل ویروسها، ریكتزیاها، باكتریها، قارچها، انگلها

عوامل روانشناختی زیان آور شامل مخاطرات ناشی از ناتوانی فرد در تطابق با محیط كار

عوامل مكانیكی زیان آور و ایمنی كار مانند وضعیت نامناسب بدنی در زمان كار با ابزارها و ماشین آلات ( موضوع علم ارگونومی) و یا وقوع حوادث و ایجاد جراحات ناشی از عدم رعایت نكات ایمنی در كار با ابزارها و ماشین آلات( موضوع علم ایمنی).

نمونه دیگری از طبقه بندی عوامل زیان آور بر حسب انواع اثرات متقابل انسانی در محیط كار است. اساسا سه نوع اثر متقابل در محیط كار وجود دارد

اثر متقابل انسان و عوامل محیطی ( عوامل بیماریزای فیزیكی، شیمیایی، زست شناختی)

اثر متقابل انسان و انسان

اثر متقابل انسان و ماشین

هر یك از عوامل و اثرات متقابل فوق قادرند در صورت خروج از شرایط قابل قبول و عدم تحمل فیزیولوژیكی انسان به عوارض و آسیبهایی منجر گردند.
استراتژی‌های بهداشت حرفه‌ای :
ایجاد مرکز بهداشت کار در واحدهای کارگری بالای 500 نفر
ایجاد خانه بهداشت کارگری در واحدهای 499-50 نفر کارگر
ایجاد پست امداد کارگری در واحدهای کارگری بین 49-20 نفر کارگر
ادغام بهداشت حرفه ‌ای در نظام شبکه (بهداشتی و درمانی )
اجرای طرح ضربتی نظارت و پایش بر بهداشت محیط کار و کارگری کارگاههای زیر 20 نفر کارگر اجرای طرح صنوف ((پیگیری در رعایت موازین بهداشت حرفه‌ای از طریق رابطین بهداشتی))
آموزش خانوارها به رعایت موازین بهداشت حرفه‌ای به کمک رابطین بهداشتی
پیشگیری و کنترل عوامل زیان آور محیط کار
توسعه و تشدید طرح بقا (بهداشتی نمودن کارگاههای قالیبافی)
طرح رعایت موازین بهداشت حرفه‌ای در پایانه‌های مسافربری
طرح رعایت موازین بهداشت حرفه‌ای در جایگاههای پمپ بنزین‌ها
هماهنگی با ادارات ذیربط (دادگستری، جهاد، اداره کار و تامین اجتماعی، تعریزات، محیط زیست و ... )
پروفایل ایمنی شیمیایی ( کنترل و نظارت بهداشتی بر سموم و مواد شیمیایی استان

نظرات() 
What do you do for a strained Achilles tendon?
جمعه 3 شهریور 1396 05:21 ب.ظ
Amazing! This blog looks exactly like my old one! It's on a entirely different subject but it has pretty much
the same page layout and design. Outstanding choice of colors!
daniapensa.hatenablog.com
شنبه 14 مرداد 1396 04:40 ب.ظ
I'm gone to convey my little brother, that he should also pay a quick visit this web site on regular basis to get updated from
newest reports.
alonadoore.wordpress.com
شنبه 14 مرداد 1396 07:28 ق.ظ
Hey exceptional website! Does running a blog similar to this require a lot of
work? I have no expertise in programming but I had been hoping to start my own blog in the near future.
Anyway, if you have any recommendations or tips for new blog owners please share.
I understand this is off subject but I just had to ask.

Kudos!
manicure
پنجشنبه 17 فروردین 1396 10:56 ب.ظ
With havin so much content and articles do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement?
My blog has a lot of unique content I've either created myself or outsourced
but it seems a lot of it is popping it up all over the web without my agreement.
Do you know any methods to help prevent content from being stolen? I'd truly appreciate it.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    نظرتون در مورد وبلاگ چیه؟





http://www.iransohrab.net

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :